ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 10-02-13


επιστροφή

e-mail


 

Οι δύο υπογραφές στο «Μονόγραμμα»

Ο Γιώργος και η Ηρώ Σγουράκη ξεκινούν νέο κύκλο εκπομπών

Της Ολγας Σελλα

Είναι δύο άνθρωποι που εδώ και τριάντα πέντε χρόνια έχουν αφήσει το δικό τους ιδιαίτερο στίγμα στην ελληνική δημόσια τηλεόραση. Τα τριάντα ένα από αυτά υπογράφοντας μια εκπομπή, το «Μονόγραμμα», που έχει ήδη καταγράψει 280 προσωπικότητες του πνεύματος, της τέχνης, της επιστήμης, της πολιτικής. Ο Γιώργος και η Ηρώ Σγουράκη είναι οι πρώτοι παραγωγοί τηλεοπτικής εκπομπής που βραβεύτηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο από την Ακαδημία Αθηνών για τις εκπομπές τους που «αποτελούν πολύτιμη προσωπογραφία Ελλήνων που έδρασαν στο παρελθόν, αλλά και στην εποχή μας και δημιούργησαν, όπως χαρακτηρίστηκε, έργο για “τις επόμενες γενιές”», όπως έλεγε το σκεπτικό της βράβευσης. Ο Γιώργος και η Ηρώ Σγουράκη γνωρίστηκαν το 1969 στην τότε Πάντειο, παντρεύτηκαν το 1971, έχουν παιδιά και εγγόνια, και εξακολουθει να κυριαρχεί στη σχέση τους ο αλληλοσεβασμός και ο αλληλοθαυμασμός. Είναι δύσκολο ή εύκολο η κοινή πορεία στη ζωή και στη δουλειά; Απαντούν με μια φωνή ότι «τα είχαμε ξεχωρίσει μέσα μας και συγκρούσεις δεν υπήρχαν». Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες είναι μοιρασμένα.

Μνήμες και χιούμορ

Συναντηθήκαμε λίγο μετά τη βράβευσή τους από την Ακαδημία Αθηνών και λίγο πριν ξεκινήσει στην ΕΤ1 ο νέος κύκλος της εκπομπής «Μονόγραμμα». Ηταν μια συζήτηση με πολλές μνήμες, πολύ χιούμορ και την αμεσότητα των χορτάτων ανθρώπων.

Στον δρόμο της αρχειακής καταγραφής τούς οδήγησαν οι μνήμες της καταγωγής του καθενός. «Κρητικός εγώ, Μικρασιάτισσα η Ηρώ, συντηρούσαμε μνήμες αλώβητες από τις ιδιαίτερες πατρίδες μας. Θέλαμε αυτές τις μνήμες να τις συντηρήσουμε και στη νέα γενιά και θέλαμε να δημιουργήσουμε κάτι καινούργιο, που να μην υπάρχει στην τηλεόραση», λέει ο Γ. Σγουράκης. Ετσι, στις 9 Απριλίου του 1977 παρουσίασαν μια εκπομπή με θέμα τους ύμνους του Ρωμανού του Μελωδού, με τον ποιητή Νίκο Καρούζο να υπογράφει το μεταφραστικό σχεδίασμα και τέσσερις λαϊκούς τραγουδιστές να αποδίδουν τους ύμνους: τον Μανώλη Μητσιά, τον Νίκο Ξυλούρη, τη Δήμητρα Γαλάνη και τον Χρύσανθο. Αυτό ήταν το τηλεοπτικό τους ντεμπούτο, και οι δύο τους θυμούνται με συγκίνηση εκείνα τα «ηρωικά χρόνια», καθώς και την υποδοχή της πρώτης εκπομπής. Που, ενώ ενθουσίασε το κοινό και τους κριτικούς, αντιμετώπισε τη δυσκαμψία κάποιων από τους λειτουργούς της τότε κρατικής τηλεόρασης.

Ο Γιώργος Σγουράκης, που συνήθως αναλάμβανε τις επαφές με τους υπευθύνους της τηλεόρασης, έχει να θυμηθεί πολλά. Οπως εκείνο που του είχε πει λίγα χρόνια αργότερα, όταν ξεκινούσε το «Μονόγραμμα», ένας υπουργός της τότε κυβέρνησης: «Βρε Γιώργο, κομμουνιστές στην τηλεόραση;». Και εννοούσε τον Μακρυγιάννη... Και δεν κρύβουν καθόλου ότι όλο αυτό απαιτούσε χρόνο, προσπάθεια, ψυχική φθορά. «Μας πήγαινε συχνά πίσω. Ευτυχώς ήταν ο Γιώργος πολύ δυνατός και ήμασταν αποφασισμένοι. Είχαμε αποφασίσει να βάλουμε τον ελληνικό λόγο στο ντοκιμαντέρ. Μέχρι τότε υπήρχαν σημαντικές καταγραφές, αλλά εμείς αλλάξαμε ύφος. Μπήκαμε σε πιο προχωρημένο κινηματογραφικό επίπεδο, χρησιμοποιήσαμε τη γλώσσα των ποιητών. Και ήταν μαγικό το πώς εισέπραττε ο κόσμος εκτός της Αθήνας αυτές τις εκπομπές», λέει η Ηρώ Σγουράκη. Και ο Γιώργος Σγουράκης μας θυμίζει ότι το έναυσμα για να προβληθεί η πρώτη μονογραφία που ήταν αφιερωμένη στον Θεόφιλο, το έδωσε το... Νόμπελ του Οδυσσέα Ελύτη. Το ντοκιμαντέρ είχε ήδη απορριφθεί δυο τρεις φορές. Επρεπε να έρθει το Νόμπελ στον Ελύτη και έπρεπε να ενδιαφερθεί προσωπικά ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για να προβληθεί τελικά το ντοκιμαντέρ! Αντιμετώπισαν δηλαδή το περίκλειστο και τη δυσκαμψία του δημόσιου τομέα, ρωτάω. «Το πολύ κλειστό ήταν λόγω των συγκεκριμένων παραγωγών. Τις αντιδράσεις κάθε φορά που θέλουμε να κάνουμε κάτι άλλο τις συναντούμε μέχρι σήμερα. Δεν ξέρω αν είναι συντηρητισμός ή αν είναι κατεστημένο», λέει η Ηρώ Σγουράκη. Οι μνήμες είναι διαρκείς: πώς ο Μίκης Θεοδωράκης δεν ήθελε να ταξιδέψει στη Μακρόνησο για τις ανάγκες των γυρισμάτων, αλλά τελικά ταξίδεψε για πρώτη φορά μετά τη δικτατορία μέχρι τη Ζάτουνα. «Ηταν πολύ έντονο αυτό που νιώθαμε κι εμείς μέσα από τα δικά τους συναισθήματα», λέει η Ηρώ Σγουράκη και θυμάται τα γυρίσματα στη Γυάρο για την εκπομπή με τον Γιάννη Ρίτσο, όταν κάθισαν για ώρα σ’ ένα σκαλάκι οι δυο τους σοκαρισμένοι από το δέος και τη φόρτιση των στιγμών. Ποια ήταν η βασική κινητήρια δύναμη για να προσεγγίσουν όλα αυτά τα πρόσωπα; Ο Γιώργος Σγουράκης δεν διστάζει ούτε στιγμή: «Είναι η αγάπη που είχαμε για τα πρόσωπα που συνεχίζουν την πορεία αυτού του τόπου. Νομίζω ότι είναι άξιοι έναντι όλων των άλλων που βρίσκονται στη δημοσιότητα. Μέσα από αυτές τις προσωπικότητες διευκολύνθηκε πολύ η δουλειά μας και θα έλεγα ότι η δική τους προσωπικότητα μας άνοιξε πόρτες».

Χωρίς ιδεολογικά στεγανά

Και η Ηρώ Σγουράκη προσθέτει: «Αυτό που πάντοτε μας ενδιαφέρει είναι πως ό,τι κάνουμε το κάνουμε με πάθος. Και νομίζω πως όσοι έρχονται κοντά μας καταλαβαίνουν αυτό το πάθος μας. Και το πάθος μας είναι να το κάνουμε όσο γίνεται πιο πιστά και πιο καλά και μάλιστα χωρίς ιδεολογικά στεγανά». Κάτι που μερικές δεκαετίες πριν δεν ήταν καθόλου αυτονόητο. «Πρέπει να δει κανείς αυτά τα θέματα πέρα από ταμπέλες και ταυτότητες. Η Ελλάδα είναι Ελλάδα».

Ο Γιώργος Σγουράκης θεωρεί ότι η ιδιωτική τηλεόραση «δεν την πλούτισε την τηλεόραση. Την καταρράκωσε. Παρ’ ότι προσδοκούσαμε ότι ο ανταγωνισμός θα ήταν υπέρ του πλουραλισμού».

Δεκαπέντε προσωπικότητες

Ο Φεβρουάριος του 2013 είναι ο μήνας που ξεκινάει ο νέος κύκλος για το «Μονόγραμμα». Δεκαπέντε σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και της τέχνης στάθηκαν απέναντι από τον φακό της εκπομπής: Γιάννης Κουνέλλης, Κική Δημουλά, Ingemar Rhedin (ο Σουηδός ελληνιστής και μεταφραστής των σημαντικότερων Ελλήνων ποιητών), Kωνσταντίνος Τσουκαλάς, Λουκάς Καρυτινός, Διονύσης Σαββόπουλος, Πέτρος Θέμελης, Θανάσης Βαλτινός, Γιώργος Μιχαηλίδης κ.ά.

Και αν θέλουμε να δώσουμε ένα μικρό δείγμα από τις 280 μέχρι σήμερα τηλεοπτικές αυτοβιογραφίες, να θυμίσουμε τις εκπομπές για τον Γιάννη Ρίτσο, τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Ιάκωβο Καμπανέλλη, τον Χρόνη Αηδονίδη, την Ελλη Αλεξίου, τον Μίνω Αργυράκη, τον Μανόλη Ανδρόνικο, τον Σπύρο Βασιλείου, τον Νάνο Βαλαωρίτη, τον Γιώργο Βακαλό, τον Κ. Θ. Δημαρά, τον Σπύρο Ευαγγελάτο, τον Μιχάλη Κακογιάννη, τον Ηλία Ηλιού, τη Μαρία Ιορδανίδου, τον Σίμωνα Καρά, τον Βλάση Κανιάρη, τον Νίκο Κεσσανλή, τον Μάνο Κατράκη, τον Μιχάλη Κατσαρό, τη Ραλλού Μάνου, τον Γιάννη Μόραλη, τον Αλέξη Μινωτή, τον Μποστ, και δεκάδες άλλους.